De beste lokale alternatieven voor de supermarkt

Belangrijkste inzicht: hoewel de CO2-besparing minimaal is, heeft lokaal boodschappen doen voordelen voor boeren en de lokale economie en is het daarom zinvol
Doel: vind een manier om lokale producten te eten die bij jou past
Impact: Laag 🌍⚪️⚪️⚪️⚪️ als je alleen de impact van minder voedselkilometers door lokaal voedsel te kopen meerekent, Medium 🌍🌍🌍⚪️⚪️ als je meer biologisch voedsel koopt en Hoog 🌍🌍🌍🌍⚪️ als deze lokale initiatieven je hoop geven en daarmee motiveren op je eigen duurzame voedselreis (bekijk volledige Kompas)

In andere blogs hebben we al onderzocht dat lokaal boodschappen doen niet leidt tot een grote vermindering van de klimaatimpact van je voedsel, maar er zijn andere goede redenen waarom bij lokale boeren kopen nog steeds zinvol is. Vooral wanneer lokale boeren ook klimaatvriendelijke landbouwmethoden hanteren, zoals biologische principes, kan bij hen je boodschappen halen een geweldige manier zijn om dit te ondersteunen. Bovendien kan het leiden tot een gemeenschapsgevoel, meer plattelandsontwikkeling en een grotere waardering gevoeld door boeren. In deze blog hebben we dit al meer in detail bekeken, maar wat we niet hebben behandeld, is of het kopen bij lokale boeren ook een goede manier is om eerlijke prijzen voor boeren te garanderen?

De EU bevestigt dit en ondersteunt korte voedselketens en lokale voedselsystemen om boeren van een eerlijke prijs te verzekeren. Waar vroeger alle voedselsystemen lokaal waren, leven we tegenwoordig in een geglobaliseerde wereld met lange ketens. Slechts 15% van alle landbouwbedrijven in de EU, voornamelijk kleine boeren, verkopen meer dan de helft van hun producten rechtstreeks aan consumenten.

De macht in de keten is niet in evenwicht

De uitdaging voor kleine boeren is dat ze te maken hebben met grote kopers. Vaak is dit hun enige weg naar de markt, waardoor de kopers de prijzen en marges flink onder druk kunnen zetten. In sommige gevallen kunnen ze zelfs gedwongen worden om met verlies te verkopen. En het zijn niet slechts een paar boeren die in deze positie zitten: meer dan driekwart van de boerderijen in de Europese Unie zijn klein – minder dan 10 hectare (of ongeveer 20 voetbalvelden). In Nederland ligt het iets anders, waar de meesten grote bedrijven zijn, maar er zijn nog steeds veel kleinere bedrijven: een derde van de boerderijen is kleiner dan 10 hectare

Laten we eens kijken hoe de prijs die we betalen voor onze boodschappen verdeeld wordt. Als je boodschappen doet in de supermarkt, komt het grootste deel van wat je aan de supermarkt betaalt uiteindelijk niet bij de boer terecht. De supermarkt krijgt het grootste deel, dan de zaad- en kunstmestbedrijven, dan de voedselproducenten (bijvoorbeeld wanneer het tot brood wordt verwerkt), en pas daarna de boeren.

Houd er rekening mee dat dit alleen het geld is dat elk van deze partijen ontvangt, niet hun winst. Een Engelse studie toonde aan dat voor sommige producten, zoals wortelen, de winst voor boeren (en supermarkten) vrijwel nul is. Dit komt doordat supermarkten goedkope wortelen gebruiken om consumenten aan te trekken. Ze kiezen ervoor om afhankelijk te zijn van andere producten, waaronder non-food, om het tekort in de bijdrage van wortelen te compenseren. Boeren gaven aan dat ze gevraagd werden om zelfs een prijs lager dan de som van hun kosten te accepteren. Boeren meer betalen zou weinig tot geen invloed hebben op de prijs die we voor deze producten betalen, maar wel kunnen zorgen dat boeren winstgevend kunnen zijn. De eenvoudigste oplossing zou dus zijn als we supermarkten er gewoon op zouden vertrouwen dat ze boeren eerlijke prijzen betalen, maar misschien moeten we daar niet op wachten.

De beste alternatieven voor de supermarkt: wat als we de tussenpersonen omzeilen

Er zijn boeren die hun eigen prijzen willen bepalen en zo een eerlijke prijs voor hun producten willen krijgen. Wat als ze rechtstreeks aan ons verkopen en de tussenpersoon omzeilen? Het lijkt simpel: als we de boer rechtstreeks betalen om die zo van een ​​eerlijke prijs te verzekeren, moet de boer daar wel van profiteren. Maar het is verrassend moeilijk om wetenschappelijk onderzoek te vinden dat dit bevestigt. Een review over lokale voedselsystemen keek naar de volgende bewering: 'deelname aan een lokaal voedselsysteem levert de boer economisch voordeel op'. Ze ontdekten dat veel studies zich richten op het vergelijken van boeren die een deel van hun producten via lokale voedselsystemen verkopen. Maar ze vergeleken ze niet met boeren die helemaal geen producten lokaal verkopen. En dat is nou juist het lastige: boeren verkopen hun producten vaak via lokale voedselsystemen en globale voedselsystemen. Een eerlijke vergelijking maken zou betekenen dat we de activiteiten en kosten van de boerderij uit elkaar moeten halen. Hoewel het eenvoudig lijkt, is het moeilijk wetenschappelijk te bewijzen omdat het zo complex is.

Maar, in een EU-project genaamd Collaborative Agri-food Chains werd data van 33 case studies samengevoegd en dit geeft ons meer inzichten. Het korte antwoord is: korte ketens hebben ook hogere kosten en meer risico's voor de boer, dus het is niet zo simpel. Wanneer boeren rechtstreeks aan de consument verkopen, moeten ze alle taken uitvoeren die normaal gesproken door andere partijen in het conventionele systeem worden gedaan (selectie van de producten, verpakking van het voedsel waar nodig, verwerking van het voedsel waar nodig, transport naar de consument, marketing en daadwerkelijke verkoop). Dit betekent dat de boer meer tijd moet besteden, nieuwe vaardigheden moet leren, meer mensen moet aantrekken, enzovoort. En om de hogere kosten te dekken, zal de prijs voor ons als eindconsument soms hoger uitvallen, zelfs als we rechtstreeks van de boeren kopen.

Het voorbeeld van de broodbakkerij GranPrato

Laten we het voorbeeld nemen van de broodbakkerij GranPrato in dit project, aangezien dit een van de weinige is waar een vergelijking mogelijk is. Sommige deelnemers aan het grotere EU-project wilden of konden geen vergelijkbaar product vinden, omdat ze vertelden dat het een vergelijking van heel verschillende niet te vergelijken producten zou zijn ('appels met peren') en het risico liepen dat hun initiatieven economisch gezien 'slecht' zouden presteren. En dat is een goed punt! Ik vond het alsnog waardevol om de vergelijking te maken (ook al zijn zaken als de voordelen van biologische landbouw, meer transparantie, enz. niet in geld uit te drukken), omdat het belangrijk is om te begrijpen wat de prijs die we betalen, bepaalt. Vooral in Nederland, Koopjesland ;).

Terug naar de GranPrato BakkerijDe bakkerij werd gestart om een ​​lokale 'zero kilometer' graanketen te creëren. Het belangrijkste doel was om de lokale landbouw te ondersteunen door de waarde van het graan te verhogen door er producten van te maken die typisch zijn voor het gebied, met name de 'bozza pratese', een traditioneel lokaal brood. De leden van deze keten verbinden zich tot een 'ketenovereenkomst'. Deze overeenkomst zorgt voor een eerlijk economisch voordeel voor producenten - met name boeren - en de vermindering van chemische middelen, het herstel van goede landbouwmethoden, een focus op biologische landbouw en het behoud van de kenmerken van het oorspronkelijke graan, waarbij het gebruik van zuurdesemstarters en natuurlijk rijsmiddel wordt bevorderd. Laten we nu eens kijken naar de prijs van hun brood in vergelijking met brood in een conventionele keten. Ten eerste zijn de kosten van de grondstoffen hoger. Dit is logisch, aangezien ze boeren een eerlijke prijs betalen voor de tarwe en het meel. Maar andere processen hebben ook hogere kosten. Zo zijn de beperkte hoeveelheden tarwe die in een silo worden opgeslagen niet voldoende om een ​​silo te vullen, maar is de prijs wel vergelijkbaar met die van een volle silo in de conventionele keten. Kleinere lokale boeren en producenten beschikken niet over de schaalvoordelen van grotere spelers en dit kan resulteren in hogere prijzen.

Er is een groter domino-effect van lokale producten kopen

En dan is er nog iets dat we niet mogen vergeten. De impact van het kopen van lokale producten gaat verder dan een eerlijke prijs voor de boer. Een zeer interessant voorbeeld dat vaak wordt genoemd, werd uitgezocht door Ward en Lewis in 2002 met de hulp van buurtbewoner Tim Boyde. Hij volgde alle financiën van de Cornish groenteboxen van Cusgarne Organics in het Verenigd Koninkrijk. Hij bekeek waar het bedrijf binnen een straal van 25 kilometer geld aan besteedde bij het samenstellen van de groenteboxen, en waar dat geld vervolgens weer door die ontvangers aan werd uitgegeven. Hij ontdekte dat deze bio groentebox lokaal veel meer geld uitgaf dan de supermarkt. Deze extra inkomsten voor de regio werden vele malen geherinvesteerd door alle mensen die het ontvingen. Elke £10 die aan de groentebox werd uitgegeven, was £25 waard voor de regio. Als hetzelfde geld bij de supermarkt was uitgegeven, zou het slechts £14 zijn geweest. Ward en Lewis zoomden vervolgens uit en keken verder dan voedsel: als elk persoon, elke toerist en elk bedrijf slechts 1% van zijn huidige uitgaven in Cornwall zou besteden aan lokale producten en diensten, zou er jaarlijks £52 miljoen (ongeveer €65 miljoen) extra in de lokale economie worden geïnvesteerd.

Wat is het beste alternatief voor mij?

Nu we beter begrijpen hoe lokaal boodschappen doen boeren, en daarmee de lokale gemeenschap, helpt, wil ik in actie komen. Er zijn veel manieren om lokale producten te kopen, van naar een boerderijwinkel gaan tot deelname aan Community Supported Agriculture (CSA). Met zoveel variatie is er voor ieder wat wils. Laten we het ontdekken!

Optie 1: Je houdt van iets creatiefs bedenken om te koken

Nieuw-Zeelandse spinazie, snijbiet, palmkool. Als je de naam van een nieuw ingrediënt hoort, ben je meteen geïntrigeerd en wil je weten hoe het smaakt en wat je ermee kunt maken. Je vindt het niet erg om actief naar recepten te zoeken en probeert een nieuw recept uit, zelfs als je het vindt op een vreemd ogende website voor een kleine nichegemeenschap. Voor jou zijn groenteboxen met een verassende inhoud aan groente en fruit, of minder bekende soorten een goede match, of sluit je aan bij een gemeenschap waar je simpelweg een deel van de oogst ontvangt.

Kleine opmerking over de impact: dit profiel heeft als extra voordeel dat je eet, wat er beschikbaar is, en dat helpt weer om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen.

Optie 2: Je hebt al wat recepten in gedachten

Je hebt al een paar favoriete recepten en weet wat je wilt koken, maar je wilt de ingrediënten bij lokale boeren halen. Voor jou is het het beste als je gewoon met je boodschappenlijstje kunt komen en uit een breed aanbod producten kunt kiezen wat je nodig hebt. Er zijn duurzame online 'supermarkten' waar je direct van boeren kunt kopen, maar je kunt ook lid worden van een voedselcoöperatie.

Optie 3: Je haat het om te bedenken wat je gaat eten en recepten uit te kiezen

Beslissen wat je gaat eten is voor jou de moeilijkste vraag van de week, dus als iemand je een paar suggesties kan geven, is dat superfijn! Naast de conventionele bedrijven die maaltijdboxen aanbieden op basis van receptkeuze, zijn er ook tal van spelers die biologische, seizoensgebonden of lokale maaltijdboxen aanbieden.

Een balans vinden tussen toewijding en tijd

Naast de manier waarop je bepaalt wat je gaat eten, hebben de verschillende vormen van lokaal kopen ook een verschillend niveau van toewijding. Bij sommige alternatieven kun je eenmalig boodschappen doen en bij andere teken je voor een heel oogstseizoen of word je zelfs mede-eigenaar. Hoewel de hogere toewijding een drempel kan zijn, zijn er soms ook proefperiodes zodat als je het nog niet zeker weet, je het kan uitproberen.

Een ander ding om rekening mee te houden is tijd: heb je tijd (of wil je tijd maken) om naar de boerderij te gaan en te helpen met oogsten? Het is een fantastische manier om meer te leren over waar je eten vandaan komt, maar het past niet bij elke levensstijl. Sommige mensen willen zelfs tijd 'besparen' door alleen naar de recepten te kijken en slaan het hele boodschappenlijstje liever over, maar hier betaal je natuurlijk wel extra voor. Ik heb de opties in kaart gebracht, dus samen met de profielen hierboven helpt dit je hopelijk bij het kiezen van de juiste optie!

Community supported agriculture (of gemeenschapslandbouw)

Laten we beginnen met de vorm met de meeste toewijding en betrokkenheid. Bij community supported agriculture (CSA) wordt er een partnerschap tussen burgers en boeren gevormd. De leden van de gemeenschap kopen ieder een deel van de toekomstige oogst. Dit biedt stabiliteit voor de boer: die weet dat er een inkomen is uit hun producten en de risico's van een teleurstellende oogst worden ook gedeeld (in plaats van dat ze in het conventionele systeem volledig bij de boer worden gelegd). Verschillende CSA's hebben verschillende niveaus van betrokkenheid en benodigde tijd, met name wat betreft de verwachting om vrijwillig te helpen, zelf een deel van de producten te oogsten (bij zelfoogst CSA's) en/of mede-eigenaar van de boerderij te worden.

In Nederland, zijn er een aantal grotere CSA concepten die op meerdere locaties worden toegepast, zoals Herenboeren of Lenteland, maar ook heel veel andere, die je hier kan vinden.

Duurzame maaltijdboxen

Als je geen oogstdeel wilt nemen en geen tijd hebt om zelf lokaal boodschappen te doen, zijn duurzame maaltijdboxen een goede optie. Natuurlijk is het – net als bij conventionele maaltijdboxen – duurder dan naar de supermarkt gaan, aangezien je ook betaalt voor de thuisbezorging. Je gooit echter ook niet spontaan nog wat extra boodschappen in je winkelwagentje die je misschien niet nodig hebt. Het is dus moeilijk te zeggen hoe dit uiteindelijk voor jou uitpakt.

Je kunt er eentje kiezen waarbij je zelf de recepten kiest, of vooraf weet welke recepten je krijgt, of je kunt je laten verrassen en met de ontvangen producten zelf recepten bedenken of zoeken. Nog een reden om voor een verrassende maaltijdbox te gaan (waarbij ze de selectie van fruit en groenten voor jou bepalen) is dat je eet wat er beschikbaar is en dit helpt om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen.

Veel duurzame maaltijdboxen zijn vrijblijvend, wat handig is om de juiste te vinden en wanneer je een week of twee wilt overslaan vanwege vakantie. Maar het helpt natuurlijk wel als je besluit om je aan één van deze initiatieven te commiteren om ze structureel te steunen.

In de tabel hieronder hebben we een aantal duurzame opties voor Nederland bekeken. Vaak kopen ze in bij boeren in heel Nederland, dus de definitie van 'lokaal' is wat ruimer: de producten komen uit een groter gebied dan één boerderij in het geval van een CSA of een paar lokale boerderijen in het geval van een coöperatie.

Word lid van een coöperatie

Een minder bekende optie is om je aan te sluiten bij een voedselcoöperatie. In plaats van zelf naar individuele boeren te gaan en al je benodigdheden in te kopen bij verschillende boerderijwinkels, vorm je een coöperatie met andere burgers en koop je de producten bij boeren samenVaak heeft de voedselcoöperatie een vast (centraal) afhaalpunt, wat ook handig is omdat je niet zelf langs alle boerderijen hoeft te gaan.

Naast dit logistieke voordeel zijn er nog meer voordelen. Bijvoorbeeld: Ons Eten Hilversum koopt gezamenlijk in bij Odin (een biologische groothandel die levert aan biologische supermarkten), wat betekent dat ze de producten voor een iets lagere prijs kunnen kopen dan in de biologische supermarkten. Als particulier kun je niet rechtstreeks bij Odin inkopen, maar door de grotere volumes binnen een coöperatie is dit wel mogelijk.

Ook al is er geen sprake van oogstaandeel waaraan je je verbindt, betekent lidmaatschap van een coöperatie vaak wel dat je een deel van je tijd aan het gezamenlijke initiatief besteedt.

Je kunt een coöperatie bij jou in de buurt in Nederland vinden op deze kaart (zoek op 'buurtmarkt').

Boerderijwinkels

Misschien denk je bij het kopen van lokale producten bij boeren wel meteen aan de boerderijwinkel. Die is het meest flexibel qua toewijding (het is prima om er af en toe heen te gaan – de boer is natuurlijk blij als je regelmatig komt), maar het kost wel wat tijd. Zoals we in deze blog al schreven, is het belangrijk om er met de fiets of te voet naartoe te gaan, anders verlies je direct de verwachte besparing op uitstoot (doordat er minder voedselkilometers worden afgelegd). Je vindt een boerderijwinkel bij jou in de buurt op deze kaart of veel andere kaarten.

Gelukkig zijn er in Nederland nieuwe initiatieven die het makkelijker maken om bij lokale boeren te winkelen, maar dan zonder de deur uit te gaan. Bijvoorbeeld Oogst, die de boerderijwinkel naar het stadscentrum brengt.

Hoewel we nu hebben geprobeerd de belangrijkste manieren waarop burgers en boeren verbonden zijn in lokale voedselsystemen te categoriseren, is er allerlei overlap tussen deze modellen. We hebben ze alleen gecategoriseerd om je te laten zien dat er manieren zijn om lokaal te winkelen, ongeacht de voorkeur qua toewijding en tijd.

Welke duurzame maaltijdbox kan ik het beste kiezen?

Voor alle andere opties om lokaal voedsel te kopen is het belangrijk om er eentje te kiezen die dichtbij is, maar met de maaltijdboxen in Nederland zijn er behoorlijk wat opties. We hebben ze voor je bekeken en vergeleken. We hebben ook geen prijzen opgenomen, omdat we dit overzicht niet up-to-date kunnen houden en de prijzen sterk kunnen verschillen, afhankelijk van de opties die je kiest. Let op: we hebben ze niet uitgeprobeerd, dus dit is een overzicht van de informatie die deze bedrijven verstrekken. Laat het ons weten als er iets ontbreekt!

Bovendien zijn geen van deze links of vermeldingen gesponsord. We werken wel samen met een aantal van deze partijen (alleen degenen met wie we qua missie overeenkomen), aangezien zij Fork Ranger-artikelen kopen voor hun promoties of we werken samen aan specifieke blogs en posts.

P.S. Vind je dat Green Chef ontbreekt? Hoewel Green Chef in veel lijstjes van duurzame maaltijdboxen wordt genoemd, vonden we hun website niet erg informatief of transparant over dit aspect. Daarom hebben we ze weggelaten.

Conclusie

Hoewel lokale producten kopen laag op ons Kompas staat omdat het Kompas voornamelijk op CO2-reductie focust, is het nog steeds zinvol. Het rechtstreeks kopen van lokaal voedsel bij boeren heeft nog veel meer voordelen.

Het is een goed alternatief voor de supermarkt en is vooral gunstig voor kleine boeren. In het conventionele systeem hebben grote kopers veel macht, wat de prijzen onder druk kan zetten. In lokale voedselsystemen kunnen boeren hun eigen prijzen bepalen. Boeren zullen echter ook meer kosten maken om lokaal te verkopen, wat verklaart waarom de prijs die wij als consument betalen niet altijd lager is dan in de supermarkt, zelfs als we de tussenpersonen omzeilen. Toch gaat het effect van het kopen van lokale producten van boeren verder dan een eerlijke prijs voor de boer: de hele lokale economie profiteert er meer van dan wanneer je je geld in de supermarkt uitgeeft.

En je hoeft niet eens naar tientallen boerderijwinkels te gaan om al je boodschappen lokaal te doen. Er zijn veel verschillende manieren om lokaal te kopen, afhankelijk van de verbinding die je wilt aangaan en de tijd die je hebt. Kijk dus wat bij je behoeften en wensen past en of het je daarmee lukt wat vaker lokale producten van de boer te kopen.